Przez ponad 20 lat naszą pomoc w dużej mierze finansowały środki publiczne – przede wszystkim Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej Ministerstwa Sprawiedliwości. W 2016 roku to się zmieniło. W maju i listopadzie ministerstwo odmówiło finansowania naszych ośrodków w Warszawie, Gdańsku i Łodzi. Jako powód wskazało to, że pomagając kobietom, „zawężamy pomoc tylko do określonej grupy pokrzywdzonych”, a tym samym dyskryminujemy inne osoby. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do ministra o wyjaśnienia, ale resort podtrzymał swoje stanowisko. W kolejnych latach nasze wnioski o dotacje ponownie były odrzucane.

Nasza specjalizacja wynika z tego, jak wygląda przemoc w Polsce. Oficjalne statystyki posługują się pojęciem „przemocy domowej”, które nie pokazuje, kto wobec kogo stosuje przemoc. Mimo to obraz jest wyraźny: według danych policji w 2023 roku kobiety stanowiły dwie trzecie wszystkich osób doznających przemocy domowej, a wśród osób skazanych za znęcanie się nad osobą najbliższą (art. 207 Kodeksu karnego) mężczyźni stanowili 95,7%.

Prawo międzynarodowe – konwencja stambulska i dyrektywa Unii Europejskiej 2024/1385 – mówi wprost o przemocy ze względu na płeć. To pojęcie pozwala zobaczyć jej źródło: nierówne relacje władzy między kobietami a mężczyznami. W Polsce wciąż brakuje danych, które pokazywałyby, kto jest sprawcą przemocy wobec poszczególnych grup pokrzywdzonych – także wobec mężczyzn czy osób LGBT+. Dlatego tak ważne jest, by pomoc opierała się na wiedzy o mechanizmach przemocy ze względu na płeć, a nie tylko na ogólnych statystykach.

Wieloletnie badania – również nasze – pokazują, że przemoc ze strony partnera ma swoją specyfikę: długotrwałą kontrolę, zależność ekonomiczną, zagrożenie dla dzieci i największe ryzyko eskalacji wtedy, gdy kobieta próbuje odejść. Skuteczna pomoc wymaga więc specjalistycznej wiedzy, pracy z traumą i bezpiecznej przestrzeni. Takie podejście jest zgodne ze standardami międzynarodowymi – konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, ratyfikowana przez Polskę w 2015 roku, wprost stanowi, że szczególne środki chroniące kobiety przed przemocą ze względu na płeć nie są uważane za dyskryminację.

Utrata głównego źródła finansowania oznaczała, że musiałyśmy wybierać. Dziś koncentrujemy się na tym, co najpilniejsze i co bezpośrednio ratuje zdrowie i życie: na Specjalistycznym Ośrodku Wsparcia w Warszawie oraz na projektach pomocowych w naszych oddziałach w Gdańsku, Krakowie, Poznaniu i Wrocławiu, finansowanych przez samorządy, darczyńców i fundacje. Do kampanii społecznych, badań i działań legislacyjnych wracamy wtedy, gdy pozwalają na to środki – a nasze ponad 30-letnie doświadczenie wciąż procentuje w postulatach i opiniach, które kierujemy do władz.