Alimenty mają najczęściej postać pieniężną i płacone są co miesiąc przez osobę zobowiązaną (np. ojca dziecka) osobie uprawnionej (np. dziecku). Alimenty odnoszą się do obowiązku alimentacyjnego, który polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w razie potrzeby również środków wychowania.

Alimenty odnoszą się do dostarczania środków utrzymania i środków wychowania. Środki utrzymania mają na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb osoby, której się należą. Są to potrzeby dotyczące jedzenia, leków, odzieży czy wydatków związanych z miejscem zamieszkania. Środki wychowania polegają zaś na staraniach o odpowiedni rozwój fizyczny czy umysłowy – a więc na przykład o zapewnieniu wykształcenia.

Nie. Alimenty mogą być zasądzone dla dziecka/dzieci (od rodzica), dla rodziców (od dziecka), dla rodzeństwa (od rodzeństwa), jak również dla powinowatych (np. od ojczyma czy macochy dla dziecka i odwrotnie). Alimenty może płacić małżonek drugiemu małżonkowi w czasie trwania małżeństwa. Alimentów mogą żądać od siebie również małżonkowie rozwiedzeni. W szczególnych okolicznościach alimenty mogą być również płacone przez dziadków dziecka.

Wysokość alimentów zależy od tego, jakie potrzeby ma osoba uprawniona, czyli na przykład dziecko, jak również od tego, jakimi możliwościami finansowymi dysponuje osoba zobowiązana, czyli na przykład rodzic. Sąd nie powinien brać pod uwagę tego, ile faktycznie taki rodzic zarabia, tylko ile realnie mógłby zarabiać – ma to na celu ukrócenie praktyk związanych na przykład z celowym zaniżaniem wynagrodzenia. Alimenty mogą więc wynosić od kilkuset złotych do nawet kilku tysięcy złotych miesięcznie.

Wysokość alimentów określa sąd rejonowy właściwy według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej (np. dziecka) albo według miejsca zamieszkania strony pozwanej (np. ojca dziecka). Wyboru sądu dokonuje osoba wnosząca pozew o alimenty. Alimenty zostają zasądzone wyrokiem sądu.

Wysokość alimentów jest określana w wyroku sądu. Najczęściej sąd wydaje z urzędu klauzulę wykonalności do wyroku. W takim wypadku można udać się do komornika sądowego. Będzie on mógł wszcząć egzekucję. Wniosek o egzekucję alimentów jest bezpłatny, dołącza się do niego min. odpis orzeczenia. Dodatkowo, warto wiedzieć, że uporczywe uchylanie się od płacenia alimentów (co najmniej za trzy okresy, a więc na przykład co najmniej trzy miesiące) jest przestępstwem (art. 209 Kodeksu karnego). Jeżeli alimentów na dziecko nie da się wyegzekwować (a więc po bezskutecznej egzekucji) można ubiegać się o przyznanie świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego. Aby uzyskać takie świadczenie trzeba spełnić pewne warunki – między innymi nieprzekraczanie kryterium dochodu.

Źródło: ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, art. 9–10.

Najczęściej alimenty płacone są tak długo, jak osoba uprawniona (np. dziecko) nie ma możliwości samodzielnego utrzymania się. W przypadku alimentów na byłego współmałżonka obowiązek alimentacyjny wygasa z upływem 5 lat od daty orzeczenia rozwodu lub gdy osoba ta zawrze kolejny związek małżeński.

Źródło: art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Obowiązek alimentacyjny trwa tak długo, jak dziecko nie jest w stanie się samodzielnie utrzymać – więc ani wiek dziecka ani fakt nauki (lub jej braku) nie jest kluczowe. Jeżeli jednak pełnoletnie dziecko nie stara się usamodzielnić, to rodzic może próbować uchylić się od obowiązku alimentacyjnego (przez wniesienie do sądu pozwu o zniesienie obowiązku alimentacyjnego).

Tak, przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym powinny zostać zapłacone. Z uwagi na to można również żądać alimentów jedynie za trzy lata wstecz od daty złożenia pozwu.

Tak, jeżeli zmieniła się sytuacja życiowa – np. wzrosły koszty utrzymania czy pojawiła się długotrwała choroba osoba uprawniona może wystąpić do sądu z pozwem o podwyższenie alimentów. Z drugiej strony, jeżeli osoba zobowiązana (np. rodzic) utraciła możliwości zarobkowania w dotychczasowej wysokości może złożyć pozew o obniżenie wysokości alimentów.

Pierwszym krokiem jest wniesienie pozwu o alimenty. Składa się go w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania powoda (np. dziecka) lub pozwanego (np. ojca dziecka). To powód wybiera sąd. Aby zapewnić sobie niezbędne środki utrzymania do czasu wydania wyroku, sąd może na wniosek powoda (lub też z urzędu) przyznać na ten okres alimenty w z góry określonej wysokości. Po wydaniu wyroku zasądzającego alimenty sąd nadaje mu rygor natychmiastowej wykonalności.

W pozwie należy podać imiona, nazwiska, adresy, a także numery PESEL stron. Do pozwu o alimenty na dziecko powinno się dołączyć między innymi odpis skróconego aktu urodzenia (w przypadku dziecka pochodzącego z małżeństwa), odpis zupełny aktu urodzenia (w przypadku dziecka ze związku pozamałżeńskiego), akt ślubu lub wyrok rozwodowy (o ile był zawarty związek małżeński, jeżeli nie to oświadczenie o uznaniu dziecka albo wyrok ustalający ojcostwo), zaświadczenie o zarobkach, jak również wyliczenie kosztu utrzymania dziecka. Do pozwu o alimenty na rzecz małżonka należy załączyć odpis skrócony aktu małżeństwa, wyroku rozwodowego bądź też wyroku separacyjnego oraz dołączyć zaświadczenie o dochodach. Należy określić również wartość przedmiotu sporu, a więc sumę świadczeń alimentacyjnych za jeden rok – na przykład jeżeli osoba uprawniona domaga się alimentów w wysokości 500 zł miesięcznie to wartość przedmiotu sporu będzie wynosić 6000 zł. W pozwie należy również napisać uzasadnienie.

Źródło: art. 187 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

W uzasadnieniu powinno się podać informacje o sytuacji majątkowej osoby uprawnionej, informacje o wydatkach (ponoszonych np. na rzecz dziecka i jego utrzymania), argumenty uzasadniające to, że osoba zobowiązana (np. ojciec dziecka) jest w stanie łożyć na jego utrzymanie. Bardzo ważne jest dołączenie konkretnej listy wydatków, jak na przykład wszystkie rachunki czy inne dokumenty. Powinno się dokładnie wyliczyć miesięczny koszt utrzymania dziecka – wyżywienie, odzież, kosmetyki, środki czystości, opłaty za żłobek/przedszkole/szkołę/szkołę wyższą, wyprawkę szkolną, zabawki, książki, materiały edukacyjne, koszt zajęć dodatkowych, opiekę medyczną, leki, koszt transportu (np. karta miejska), koszt rozrywki, wakacji, ferii czy też koszty związane z mieszkaniem i opłatami za mieszkanie.

Powinno się taki pozew złożyć w 2 egzemplarzach – jeden oryginał oraz jedną kopię. Jeżeli wnosi się o alimenty na rzecz więcej niż jednego dziecka to można zrobić to w jednym pozwie.

Pozew o alimenty jest bezpłatny.

Majątek wspólny to wszystko to co mąż lub żona kupili w czasie trwania małżeństwa (na przykład samochód, mieszkanie, meble). Majątek wspólny to również wszystkie te rzeczy, które kupili oni razem w tym czasie. Dodatkowo, do tego majątku wlicza się między innymi wynagrodzenie za pracę każdego małżonka, dochody związane z działalnością gospodarczą każdego małżonka czy też dochody z majątku wspólnego albo osobistego każdego z małżonków (na przykład dochody z wynajmu mieszkania/działki należącej wspólnie do małżonków bądź do męża lub żony).

Do majątku osobistego małżonków wchodzą między innymi wszystkie te rzeczy, które mąż lub żona posiadali przed ślubem oraz takie, które odziedziczyli sami po kimś z rodziny. Dodatkowo, majątek osobisty to również wszystkie przedmioty osobiste, czyli na przykład ubrania, obuwie, czy okulary, oraz te przedmioty, które są nagrodą za osobiste osiągnięcia.

Rozwód z orzeczeniem o winie oznacza, że mąż lub żona są winni rozpadowi związku małżeńskiego. Przykładem sytuacji, w których mąż lub żona jest winna rozwodowi, to zdrada, alkoholizm, czy przemoc (fizyczna, psychiczna, ekonomiczna). Jeżeli jeden z małżonków nie ma dostępu do wspólnego konta bankowego może być to uznane za przemoc ekonomiczną i może wpływać na wynik rozwodu z orzekaniem o winie. Przemoc ekonomiczna ma miejsce wtedy, gdy mąż albo żona uzależnia finansowo od siebie drugiego małżonka – na przykład zabrania drugiej osoby pracowania, wydziela jej pieniądze, nie konsultuje wydawania pieniędzy ze współmałżonkiem, czy też nie płaci alimentów.

Źródło: art. 2 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej.

Wszystkie długi zaciągnięte wspólnie przez małżonków w trakcie małżeństwa powinni spłacać byli małżonkowie wspólnie po rozwodzie. Jeżeli jeden z małżonków spłaci ten dług może żądać od drugiego małżonka zwrotu połowy wpłaconej kwoty. Jeżeli to mąż lub żona zaciągnęli dług, a drugi małżonek się na to zgodził, wtedy dług może być spłacony z majątku wspólnego albo z majątku osobistego tego małżonka, który ten dług zaciągnął.

Źródło: art. 41 i 52 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Trudno jest odpowiedzieć na to pytanie w sposób jednoznaczny. Są punkty nieodpłatnej pomocy prawnej i w takich miejscach porady są bezpłatne. Można również skorzystać z płatnych porad prawnych, jednak ich cena różni się w zależności od danej kancelarii. Cena może kształtować się od kilkudziesięciu do kilkuset złotych w zależności od problemu prawnego czy miejsca, w którym działa kancelaria (duże miasto czy wieś).

Opłata od pozwu o rozwód wynosi 600 zł i opłaca ją ta osoba, która ten pozew o rozwód wnosi do sądu. W przypadku rozwodu bez orzekania o winie kwota ta zmniejsza się do 300 zł. Jeżeli sąd będzie miał dokonać podziału majątku to będzie to dodatkowo kosztować 300 zł w przypadku zgodnego wniosku małżonków albo 1000 zł w przypadku, gdy małżonkowie w tej kwestii się nie zgadzają. W przypadku trudnej sytuacji materialnej można wnieść o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o pomoc prawnika z urzędu (wtedy za pomoc prawną również się nie płaci).

Może być to trudne jednak nie niemożliwe. Można opierać się na zeznaniach świadków – np. sąsiadów czy rodziny, na rozmowach SMS, e-mailach, lub nagraniach, które przedstawiają celowe uzależnienie współmałżonka od siebie pod względem finansowym i wydzielanie tej osobie pieniędzy.

Jeżeli ten starszy członek rodziny nie jest ubezwłasnowolniony to ma pełne prawo do dysponowania swoimi finansami i swoim majątkiem. W takim wypadku jeżeli osoba, która na co dzień opiekuje się tą osobą i ona „przejęła finanse” tej osoby może to być uznane za przemoc ekonomiczną. Jeżeli jednak jest to opiekun przyznany z uwagi na ubezwłasnowolnienie tej osoby to opiekun ten może dysponować majątkiem i finansami osoby ubezwłasnowolnionej jeżeli ma w tej sprawie orzeczenie sądu rodzinnego.

Wniosek o ubezwłasnowolnienie danej osoby może zgłosić jej małżonek oraz najbliższa rodzina. Jeżeli osoba, która ma być ubezwłasnowolniona jest chora psychicznie albo cierpi na niedorozwój umysłowy to sąd będzie wymagał opinii psychiatry albo psychologa. Osoba ta będzie dodatkowo musiała być zbadana przez biegłego lekarza psychiatrę lub neurologa, jak również psychologa. W trakcie postępowania sądowego ustali się między innymi stan zdrowia tej osoby, jej sytuację majątkową oraz osobistą. O ubezwłasnowolnieniu danej osoby decyduje więc sąd. Jeżeli osoba ta nie zgadza się na przyjęcie do domu pomocy społecznej to organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego z wnioskiem o przyjęcie jej do domu pomocy społecznej bez jej zgody, jeżeli brak przyjęcia jej do takiej placówki zagrozi jej życiu lub zdrowiu.

To przemoc ekonomiczna. Może Pani wnieść do sądu o wypłatę części wynagrodzenia męża bezpośrednio do Pani rąk na potrzeby rodziny – bez rozwodu. Może Pani też założyć własne konto, na które nikt poza Tobą nie ma dostępu, wszcząć procedurę „Niebieskie Karty” i skorzystać z pomocy prawnej.

Źródło: art. 27–28 Kodeks rodzinny i opiekuńczy; ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej.

• Proszę zastrzec swój numer PESEL – w aplikacji mObywatel, przez internet lub w urzędzie gminy. Bank nie udzieli kredytu na zastrzeżony PESEL.
• Warto sprawdzić swój raport w BIK, by wiedzieć, jakie zobowiązania są na Panią zapisane.
• Należy zawiadomić policję lub prokuraturę – posłużenie się cudzymi danymi czy podrobienie podpisu to przestępstwa.
• Trzeba też poinformować bank lub firmę pożyczkową o oszustwie na piśmie.

Źródło: art. 190a § 2, 270 i 286 Kodeks karny.

Zabranianie pracy, utrudnianie dojazdu, niszczenie dokumentów czy nękanie w miejscu pracy to formy przemocy ekonomicznej – mogą być podstawą procedury „Niebieskie Karty”, orzeczenia winy w rozwodzie, a przy uporczywym działaniu także przestępstwa znęcania się. Wsparcie w powrocie na rynek pracy oferuje m.in. doradztwo zawodowe CPK.

Źródło: art. 2 ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej; art. 207 Kodeks karny.

Świadczenie wychowawcze przysługuje rodzicowi, pod którego faktyczną opieką jest dziecko. Proszę złożyć własny wniosek do ZUS i poinformować, że dziecko mieszka z Panią – ZUS ustali, komu świadczenie się należy.

Źródło: ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.